Leworęczny umysł, praworęczny świat

 Albert Einstein, Leonardo da Vinci, Alan Turing,  Iwan Pawłow. Ludwig van Beethoven, Niccolo Paganini, Robert Schumann, Bob Dylan. Michał Anioł, Pablo Picasso, Antoon van Dyck, Rafael Santi. Charlie Chaplin, Nicole Kidman, Bruce Willis, Pierce Brosnan.  Juliusz Cezar, Napoleon Bonaparte, Benjamin Franklin, Barack Obama. Monika Seles, Pele, Diego Maradona, Rafael Nadal. Co łączy tych ludzi...? Leworęczność!

źródło: wikipedia

Choć dzisiaj z dystansem i akceptacją podchodzi się do kwestii lateralizacji, czyli funkcjonalnej przewagi jednej ze stron ciała, przez wiele wieków  stronność budziła ogromne kontrowersje.

W starożytności leworęczność była uważana za cechę boską, wiele bóstw było przedstawianych z atrybutami w lewej ręce (dla przykładu azteckie bóstwo Opochtli). Inkowie oddawali leworęcznym cześć, zaś członkowie plemienia Zuni, egzystującego w Ameryce Północnej, uważają ich za przynoszących szczęście.

źródło: raysatlatls.com

Z nastaniem chrześcijaństwa (a także islamu) sytuacja leworęcznych uległa diametralnej zmianie. W chrześcijaństwie lewa ręka została przypisana szatanowi. W czasach polowań na czarownice leworęczność była uznawana za dowód konszachtów z diabłem. Potępienie lewej strony było także widoczne w sztuce (np. umiejscowienie piekła po lewej stronie tryptyku Sąd Ostateczny Memlinga).

źródło: muzeum.narodowe.gda.pl

W krajach islamskich lewa ręka uważana jest za nieczystą - ma to związek z religią, "Kiedy ktoś z was je, niech je prawą ręką i kiedy pije, niech pije prawą ręką, ponieważ szatan je i pije lewą ręką" (Muslim, 3764). Z pewnością ma to wpływ na wyjątkowo mały odsetek osób leworęcznych w tych krajach (3% ludności).
Negatywne nastawienie do leworęczności widoczne jest także w kulturze języka. Niespotykana zgodność panuje w nadawaniu pejoratywnego znaczenia lewej stronie, o czym można się przekonać analizując poniższą tabelę.

Język	Tłumaczenie słowa lewy	Pejoratywne znaczenia
angielski	left	left-handed compliment - nieszczery komplement out in the left field - daleki od prawdy
niemiecki	links	zwai linke Hände haben - mieć dwie lewe ręce
hiszpański	izquierdo	levantarse con el pie izquierdo - wstać lewą nogą (w złym humorze)
francuski	gauche	gauche - nieporadny, niezgrabny, niezdarny, wypaczony. gaucherie - prostactwo, nietakt
włoski	sinistro	sinistro - złowieszczość
łacina	sinister	sinistre - żle, kiepsko, marnie

 

Nie inaczej jest w języku polskim. Lewizna, lewy interes, lewus, lewe dokumenty, załatwić coś na lewo, zaś z drugiej strony: prawy człowiek, prawda, prawidło, prawo, praworządny.

Prawą ręką posługuje się średnio 90% społeczeństwa, leworęczność była więc przez wieki traktowana jako cecha nieprawidłowa, niepożądana, zaś powszechną praktyką było "przestawianie" dzieci na praworęczność. Dzięki uporczywym staraniom rodziców i nauczycieli (często okrutnym, jak np. przywiązywanie lewej rączki do krzesła przy nauce pisania) dzieci były zmuszane do używania prawej ręki. Dziś nikt już tak nie postępuje. Mało tego - na leworęcznych czekają przystosowane do ich potrzeb przedmioty codziennego użytku. Można kupić leworęczne długopisy, nożyczki, temperówki, linijki z odwróconą skalą, otwieracze do konserw, klawiatury (z panelem numerycznym umiejscowionym po lewej stronie) i wiele, wiele innych.

Nie oznacza to jednak, że życie  człowieka leworęcznego, wyposażonego w kilka "lewych" akcesoriów, staje się zupełnie bezproblemowe - należy pamiętać, że całe jego otoczenie jest dostosowane do potrzeb osób praworęcznych (wystarczy wyobrazić sobie na przykład problem obsługi aparatu fotograficznego).  Radzą sobie z tym znakomicie - są bowiem bardziej elastyczni, kreatywni, łatwo się przystosowują. Charakteryzują się ponadto lepszą orientacją przestrzenną, zdolnościami matematycznymi, artystycznymi, pojawiają się także doniesienia, że "szybciej myślą". Ze względu na swoją odmienną  stronność są trudnymi przeciwnikami w sporcie.  Są wyjątkowi!

Tekst: Chemical / bangla.pl