Moritz Schreber i jego pomysły na wychowanie

Na księgarskich półkach piętrzą się opasłe tomiska książek "o wychowaniu". Zalecenia w nich zawarte zostają nierzadko bezkrytyczne wcielone w życie i przetestowane na tym, co rodzic ma najcenniejszego: na własnym dziecku. A fantazja "fachowców" potrafi być ogromna - o czym przekonać się można poznając historię doktora Schrebera.

Dr Moritz Schreber (wł. Daniel Gottlob Moritz Schreber) urodził się 15. października 1808r w Lipsku. Skończył studia medyczne na Uniwersytecie w Lipsku. Dzięki małżeństwu z Pauline Haase, której ojciec był ówczesnym rektorem lipskiego Uniwersytetu, dostał przepustkę do wyższych sfer medycznego świata. W 1844 roku został dyrektorem szpitala ortopedycznego w Lipsku, który zmodernizował według swoich pomysłów. Swoją uwagę skupiał głównie na zdrowiu dzieci (i wpływie na nie industrializacji i urbanizacji). Wyrażał troskę o tężyznę fizyczną młodzieży miejskiej i świetnie odnalazł się w roli popularyzatora swoich idei wśród wyższych sfer.

Moritz Schreber skonstruował wiele urządzeń o przeznaczeniu ortopedycznym, z których korzystały m.in. jego dzieci.

Dr Moritz Schreber interesował się również pedagogiką. Zalecał szereg metod, które miały na celu "złamanie" woli dziecka. Jednym z podstawowych założeń było traktowanie płaczu niemowlęcia jako fanaberii i bezmyślnego oporu.

Jak pisze Alice Miller (psychoterapeutka, autorka wielu bestsellerów, przeciwniczka kar cielesnych), Schreber zalecał, by niemowlęta (także noworodki) były bite przy każdym płaczu - aż oduczą się płakać. Dzieci nie wolno było przytulać, głaskać, okazywać im ciepła. One same musiały być cały czas napięte, wyprostowane i wyprężone.

Schreber zalecał także kąpanie dzieci wyłącznie w zimnej wodzie. Szczególnie upodobał sobie kąpiele w wodzie z kostkami lodu - polecane dla dzieci powyżej 3. miesiąca życia. Dodatkowo praktykował nasiadówki w wodzie z lodem w przypadku dzieci  wykazujących skłonności do masturbacji (w celu zapobiegania takim praktykom konstruował także specjalne "urządzenia").

Wszystkie przemyślenia Moritza Schrebera na temat zdrowia i wychowania dzieci zostały zawarte w 18 książkach jego autorstwa. Stały się one tak popularne w Niemczech, że część z nich doczekała się nawet 40 wydań. Tłumaczono je także na wiele innych języków, a ich popularność trwała dziesiątki lat. Ogromne rzesze rodziców stały się wyznawcami pedagogiki Schrebera  - a to wszystko w celu wychowania "lepszego człowieka".

Kadr z filmu
"Moritz Schreber -
Vom Kinderschreck
zum Gartenpaten"

Najstarszy z synów dr Moritza Schrebera, Daniel Gustav Schreber, popełnił samobójstwo. Kolejna dwójka jego dzieci cierpiała na zaburzenia psychiczne. Jedno z tych dzieci, Daniel Paul Schreber, napisał książkę, w której opisywał swoje psychotyczne doznania (rozpoznań jego choroby było wiele, od paranoi (Weber), poprzez parafrenię (Freud), psychozę lęku (Peters) po psychozę depresyjną (Lothane))  - nadał jej tytuł Pamiętniki nerwowo chorego (Denkwürdigkeiten eines Nervenkranken). Pełna rozmaitych wizji i urojeń publikacja, uznawana jest za jedną z ważniejszych w historii psychologii i psychoanalizy. To na jej podstawie w 1974 roku Morton Schatzman przedstawił interpretację psychozy Paula Schrebera w odniesieniu do praktyk stosowanych przez jego ojca. Książka Schatzmana była szeroko dyskutowana - niektórzy specjaliści  (np. Lothane Zvi) stając w obronie Moritza Schrebera twierdzili, że był surowy - lecz nie można go nazwać sadystą i jedyną przyczyną choroby psychicznej syna.

W 2007 roku powstał film pt. "Moritz Schreber - Vom Kinderschreck zum Gartenpaten" - oparta na faktach, wyreżyserowana przez André Meiera opowieść lipskim lekarzu i jego synu.

Daniel Gottlob Moritz Schreber. Niemiecki lekarz, zajmujący się badaniem zdrowia młodzieży miejskiej, pochwalający tężyznę fizyczną. Autor pojęcia ogródków działkowych i twórca podwalin współczesnej ortopedii. Jeden z najbardziej wpływowych pedagogów tamtego okresu.