Współczesna medycyna dąży do zmniejszenia ogólnoustrojowych skutków ubocznych stosowanych leków - a więc m.in. do wprowadzania metod leczenia miejscowego. Przykładem takiej terapii jest leczenie chorób układu oddechowego za pomocą leków wziewnych, z wykorzystaniem urządzeń zwanych inhalatorami. W przypadku osób niewspółpracujących, np. niemowląt i małych dzieci, świetnie sprawdzają się inhalatory do nebulizacji. Jak wybrać odpowiedni?

Podając lek metodą wziewną uzyskujemy wysokie jego stężenie w miejscu wymagającym leczenia (drogi oddechowe), przy maksymalnej redukcji ogólnoustrojowych skutków ubocznych - stężenie leku we krwi jest niewielkie. Jest to sytuacja nieosiągalna w przypadku stosowaniu leków doustnych bądź zastrzyków. Dodatkową zaletą stosowania inhalatorów jest fakt, że leczenie jest bezbolesne i stosunkowo mało inwazyjne, a przez to często dobrze akceptowalne przez małych pacjentów. Nebulizacja okazuje się skuteczna w przypadku wielu schorzeń dróg oddechowych, począwszy od kataru i kaszlu (inhalowanie solą fizjologiczną zamiast klasycznej "parówki" nad garnkiem z wrzątkiem), poprzez zapalenia zatok przynosowych, oskrzeli, po astmę i mukowiscydozę.

Rodzaje inhalatorów do nebulizacji

Inhalatory do nebulizacji można podzielić ze względu na sposób wytwarzania mgły (łac. nebula) na pneumatyczne i ultradźwiękowe.

Inhalatory pneumatyczne - głównym ich elementem jest kompresor gazu (sprężarka), zasilany prądem. Sprężone powietrze tłoczone jest układem przewodów do nebulizatora (pojemniczka na roztwór leku), gdzie się rozpręża, porywając ze sobą cząstki cieczy. Powstała mgiełka jest wdychana przez pacjenta za pomocą różnych końcówek: maseczek, ustników lub końcówek do nosa. W zależności od budowy inhalatora, a także szybkości przepływu powietrza, uzyskiwane są różne średnice rozproszonych cząstek - wielkość ta jest bardzo istotna w procesie leczenia.

Inhalator pneumatyczny Medel Pro

Inhalatory ultradźwiękowe - ich głównym elementem jest generator ultradźwięków, czyli dźwięków o wysokiej częstotliwości, niesłyszalnych dla człowieka. Ultradźwięki powodują odrywanie się cząstek cieczy, tworząc aerozol. W przypadku inhalatorów ultradźwiękowych o wielkości uzyskiwanych cząstek decyduje częstotliwość ultradźwięków.

Inhalator ultradźwiękowy Flaem Universal Plus

W przypadku większości dzieci, szczególnie w warunkach domowych, inhalatorami z wyboru są inhalatory pneumatyczne.

Wybór inhalatora do nebulizacji

Do oceny jakości inhalatora używa się wielkości zwanej MMAD (Mass Median Aerodynamic Diameter - mediana rozkładu cząsteczek ze względu na ich średnicę). Dla przykładu, MMAD wynoszące 3,8 µm oznacza, że 50% cząstek w mgiełce jest mniejsza niż 3,8 µm, a 50% cząstek jest większa niż 3,8 µm.

Wielkość cząstek aerozolu jest niezwykle istotną cechą inhalatora, to od ich wielkości zależy bowiem głębokość penetracji dróg oddechowych przez lek.

W większości przypadków MMAD powinno mieć wartość 1-5 µm (w zależności od schorzenia, jakie chcemy leczyć).

Innym parametrem jest szybkość inhalacji. W przypadku maluszków nie jest wskazane, by inhalacja odbywała się z prędkością światła, ale z pewnością łatwiej akceptowalne będą sesje 10- niż 25-minutowe, szczególnie gdy inhalowanie odbywa się kilkukrotnie w ciągu dnia.

Niezwykle ważnym parametrem w przypadku inhalatorów dla dzieci jest głośność urządzenia i długość rurki łączącej maseczkę ze sprężarką. Głośny inhalator może skutecznie zniechęcić malucha do inhalacji. W przypadku długiej rurki (np. 2m) inhalator można ustawić w większej odległości od dziecka (a nawet w innym pokoju). Dłuższa rurka nie zmusza także dziecka do siedzenia w bezruchu. Dodatkową zaletą jest "niewylewająca" się konstrukcja nebulizatora, bardzo praktyczna w przypadku ruchliwych dzieci.

Wskazówek, dotyczących parametrów technicznych odpowiedniego dla danego schorzenia i wieku dziecka inhalatora do nebulizacji powinien udzielić lekarz, to on również powinien omówić właściwy sposób korzystania z inhalatora - odpowiednia technika to połowa sukcesu.