Dieta kobiety ciężarnej

Wiele współczesnych kobiet odżywia się nieregularnie i "byle jak". Spędzając całe dnie w pracy, żyjąc w nieustannym biegu, nie mają czasu zastanawiać się nad tym, co jedzą. Śniadanie złożone ze złapanego w locie jogurtu, potem jakaś sucha kanapka (tudzież batonik), na obiad Gorący Kubek lub inny bezwartościowy fast food. I jakoś się kręci, bo musi się kręcić - takie czasy. Ciąża to okres, kiedy warto jednak troszeczkę zwolnić i przemyśleć swój jadłospis. Dostarczyć rozwijającemu się w łonie dziecku wszystkiego, czego potrzebuje.

Pełnowartościowa dieta umożliwia prawidłowy wzrost dziecka, sprzyja osiągnięciu odpowiedniej wagi urodzeniowej, ma znaczący wpływ na rozwój narządów (w tym mózgu) i zapobiega wystąpieniu wad wrodzonych. To pierwsza inwestycja w zdrowie malucha. Prawidłowa dieta sprzyja także matce, zmniejszając ciążowe dolegliwości (takie jak mdłości, zmęczenie czy zaparcia), redukując ryzyko komplikacji (np. stan przedrzucawkowy czy poród przedwczesny najczęściej dotykają kobiety źle odżywione) i pozwalając na szybszy powrót do formy po porodzie.

Zapotrzebowanie na składniki odżywcze, witaminy i minerały wzrasta w ciąży. Dobra wiadomość jest taka, że nie jest to wzrost duży. Niestety, sposób odżywiania większości z nas pozostawia wiele do życzenia i nawet nie będąc w stanie błogosławionym, trudno nam uzyskać odpowiednio zbilansowany jadłospis. Faktem jest, że jakość żywienia Polek znacząco odbiega od norm.

• 71% kobiet spożywa zbyt dużo białka,
• 62% kobiet spożywa zbyt dużo tłuszczu,
• Zbyt wysoki jest udział nasyconych kwasów tłuszczowych w diecie,
• Polacy cierpią na niedobory błonnika,
• Zbyt wysokie jest spożycie sodu, potasu i fosforu,
• 88% kobiet cierpi na niedobory wapnia,
• 85% kobiet dotyczą niedobory żelaza,
• W diecie 72% kobiet obserwowane są niedobory cynku,
• 96% kobiet cierpi na niedobory miedzi,
• 78% kobiet dotyczy niedobór witaminy B1,
• 68% kobiet ma niedobory witaminy B2 w diecie,
• W diecie 52% kobiet stwierdzono zbyt mało witaminy B6,
• 71% kobiet dotyczą niedobory witaminy PP,
• Typowa dieta zaspokaja zapotrzebowanie na kwas foliowy w zaledwie 40-50%,
• Ponad połowa Polaków cierpi na niedobory jodu.

Można by tak wymieniać jeszcze długo. A jakie są normy?

Niedobory witamin i minerałów w diecie osoby dorosłej objawiają się głównie złym samopoczuciem, rozdrażnieniem, pogorszeniem stanu skóry, włosów, błon śluzowych, spadkiem odporności, osłabieniem, bezsennością, zawrotami głowy, niedokrwistością, skurczami mięśni. Organizm osoby dorosłej jest już w pełni ukształtowany, objawy niedoborów są więc związane z codziennym funkcjonowaniem organizmu.

W przypadku dziecka rozwijającego się w łonie matki, niedobory witamin i minerałów bywają o wiele poważniejsze w skutkach. Ciało dziecka budowane jest przecież "od zera" z tego, co dostarczy matka. Dla przykładu, niedobory kwasu foliowego mogą prowadzić do przepukliny mózgu, przepukliny/rozszczepu kręgosłupa, bezmózgowia, poronień, zahamowania wzrostu płodu. Niedobory witaminy D3 mogą skutkować nieprawidłowościami w rozwoju układu kostnego, a w przyszłości rozwojem cukrzycy typu 1 czy astmy. Niedobory jodu zwiększają ryzyko porodu przedwczesnego, poronień i zaburzeń rozwojowych dziecka, podnoszą także odsetek umieralności okołoporodowej. Niski poziom witaminy E może skutkować nadciśnieniem indukowanym ciążą (preeklampsja), zaś A i E - poronieniami nawykowymi. Niedobory magnezu mogą być przyczyną przedwczesnych porodów i zatruć ciążowych, mogą powodować  tzw. zespół wzrostowy niedoboru magnezu u płodu (w skrajnych przypadkach prowadzący do śmierci). Cynk i enzymy od niego zależne, są niezwykle istotne dla wzrostu płodu i ułatwia osiągnięcie prawidłowej wagi urodzeniowej.

Warto także zaznaczyć, że zgodnie z porzekadłem: co za dużo, to niezdrowo. Odnosi się to w szczególności do witaminy A. Kobiety w ciąży spożywają jej sporo, nie rozstając się często ze szklanką pysznego i zdrowego soku marchwiowego. Gdy do tego zaczną zażywać tran, zawierający (oprócz kwasów omega-3 i witaminy D3) niemałe ilości witaminy A lub złożone preparaty multiwitaminowe zawierające tę witaminę, pojawia się realne ryzyko przedawkowania. Jest to bardzo niebezpieczne, ponieważ nadmiar witaminy A wykazuje działanie teratogenne - uszkadzające płód. Nadmiar witaminy A w pożywieniu może skutkować wodogłowiem, małogłowiem, wadami twarzy i serca. Szkodliwe może być także spożycie dużych dawek witaminy C, powyżej 1g dziennie (stężenie witaminy C w ciele płodu jest o 50% wyższe, niż w ciele matki). Szkodliwy dla rozwijającego się  dziecka jest także nadmiar witamin E i D3. Bardzo trudno jest doprowadzić do hiperwitaminozy dostarczając witaminy w pożywieniu. Ryzyko istnieje w przypadku dodatkowej, nierozważnej suplementacji.

Każda kobieta ciężarna powinna krytycznie ocenić swoje nawyki żywieniowe i dołożyć wszelkich starań, by zoptymalizować jadłospis. Żadne tabletki i syropy nie zastąpią zbilansowanej diety, żadna syntetyczna witamina nie będzie tak bezpieczna i tak wysoce wchłaniana, jak witaminy pochodzenia naturalnego. Bywa, że zapotrzebowanie na niektóre witaminy i mikroelementy jest trudne do zaspokojenia, mimo troski o prawidłową dietę. Z tej przyczyny normą jest podawanie preparatów kwasu foliowego w 1. trymestrze ciąży oraz żelaza w 2. i 3. trymestrze. Ze względu na ograniczone względami zdrowotnymi spożycie jodowanej soli spożywczej, wskazana może okazać się także suplementacja jodu. Rutynowe zażywanie preparatów multiwitaminowych przez kobiety w ciąży jest dość kontrowersyjne. Jedni lekarze powszechnie je zalecają, inni potrzebę suplementacji uzależniają od sposobu odżywiania ciężarnej, twierdząc, że przy optymalnie zbilansowanej diecie możliwe jest obycie się bez nich. Jedni przepisują witaminy typu "all-in-one", inni próbują celować w typowe dla naszego społeczeństwa niedobory. Ale co do jednego nikt nie ma wątpliwości: podstawą jest dobra, pełnowartościowa dieta na co dzień.